DEKONSTRKTVZM VE ORTAOYUNU - KARAGZDE ORTAK KAVRAMLAR 


ZET 
Dekonstrktivizmin yaratcve isim babas Derrida, kendi metodunu bir mimari tasarm olarak ileri srmez. Ancak, felsefe ve mimarlk arasndaki ba, Philip Johnson, Mark Wigley ve Peter Eisenman tarafndan kurulmutur. Dekonstrktivizmin tutulmayan, deimez olmayan mantklara izin veren durumunu Derrida yle aklar: De-konstrksiyon.... gnmzde doal ve kendini kantlam olan kavram iftlerinin analizleri ve karlatrmalar ile baz zel zamanlarda, onlar kurumsallamam gibi almaktr. Sanki tarihi yokmu gibi.... Dekonstrktivizm dikkatli ve itinal bir ekilde metin analizine girmekle anlam kazanr. ekildiinde tm binayykacak ta bulmaya alr. Derridaya gre dncenin tek bana anlam yoktur. Metinler ile ilikisi gereklidir. Dncenin evrimi metinlerin yer deitirmesi ile olur. Sonuta metinde ierik boalr. lk mesaj yok olur. Her zaman nceden yaplann anlamna baldr. Bu dnceleri benimseyip, her eye meydan okuyan mimarlar, dekonstrktivist olarak gruplamann glne ramen, projelerindeki baz zellikler, kavramsallatrlarak bu almada sunulmutur. Geleneksel tiyatrolarmzdan Ortaoyunu-Karagzde Tiyatro gereini bozan oyunlar olduklar iin alma kapsamnda irdelenip Alayclk, Toplayclk, Detayclk, Fragmanlar, Kartlk, Uydurma, Kurgu, Simgesellik, Yanlsamaclk, Bozgunculuk, Belirsizlik, Beklenmezlik gibi ortak kavramlar tespit edilmitir. 

1. DEKONSTRKTVZMN TEMELLER
Dekonstrktivizm (yapbozum) terimini ilk kez New York Timesta tasarm zerine yaz yazan Joseph Giovannini kullanmtr [1]. Dekonstrktivizmin yaratcs Derrida, kendi metodunu bir mimari tasarm olarak ileri srmemesine ramen, felsefe ve mimarlk arasndaki ba, Philip Johnson, Mark Wigley ve Peter Eisenman tarafndan kurulmuve son dnemlerin zerinde en ok konuulan alanolmutur [2]. Dekonstrktivizm zerine ilk uluslararas sempozyum Tate Gallerisinde gerekletirildiinde al konumalarn yapan Jacques Derrida ve Christopher Norris nce mimarlk uygulamalarndan, sonra felsefi alt yaps zerinde durarak dnyann dikkatini bu konu zerine ekmitirler. 
 Derridann konuya ilgisi daha eskilere dayanmaktadr. 1970lerin bandan beri yaptkonumalar, kltr analisti Micheal Foucault ve Jean-Franois Lyotart ve Daniel Buren gibi sosyal bilimlerle uraanlar, edebi eletirmenleri ve sosyal psikiyatr renenleri etkilemitir. 30 yldan beri de bu etki dnrlerden tasarmclara, ressamlara ve heykeltralara yaylmtr. 
Derridann dekonstrksiyonu ve anahtar szc farkllk, Levi Straussun konstrksiyon anlayndan farkl ve karktr. Levi Straussun konstrksiyonu ise insan dnyasnn bilinsizlie ve fiziksel gre dayandn varsayar. Bunlarn dili ve kltrel fenomenleri (grng) aklad varsaylr. Heideggerden Derridaya giden yolda onlarbalayan; Heideggere gre anlam bulmaya giden yolda sadece bizim uyamadmz ve kontrol edemediimiz ama bize uyan ve kontrol eden, bizim renmemiz ve uymamz gereken kurallar olduu grdr. Sonuta varoluumuzun anlam, anlamn derinlii altnda gizli olmasdr [3]. 
Dekonstrktivizm bir yandan Bat metafiziinin rasyonelciliini ve usculuunu sorgulamaktadr. Bu sorgulama srasnda ise Bat metafiziinin ikili kartlklar zerine kurulu olduuna deinir ve dekonstrksiyon ilemi bu ilikiyi ortaya karr. kinci terimin, birincisini tarih boyunca bastrdn ve aslnda egemen terimin kimliin ve varln zorunlu koulu olduunu gsterir. rnek vermek gerekirse, aklc olmayan, aklc olann iine dahil ederek bastrlm olan ortaya karr [1]. Tate Galerisindeki sempozyumda dekonstrksiyon gzelin iinde irkin ile rasyonelin iinde irrasyonel arasna gizlenmi ve gerek sistemin yerini deitirme, metni kesme direncini aratrma olarak olarak tanmlanmtr [3]. 
Dekonstrktivizm bir hareket mi? Modern mi [4]? Bu felsefi kavramlar mimarla uygulanabilir mi? Btn bu sorulara bugn bile eitli cevaplar verilmektedir. Aslnda dekonstrktivizm; modern dnyann belirsizlik, ykclk ve yabanclama gibi kavramlarnieren fenomolojinin (grng bilim) iaret ettii tesadfi dnyay dlamak yerine btn olumsuzluklaryla kabul eden bir modernizmdir [1]. 

2. DERRDA VE METNLER 
Heideger ve Derridann ortak temel temalarnn, varoluun deneyimlerine verdikleri nem olduu varsaylr. Derridaya gre felsefenin tarihi, filozoflarn insanolunun varoluu ile ilgili deneyimlerini verimli bir ekilde yazmaya almasnn tarihidir. Fakat bu alma iin yanlanlatm kullanlmtr. Aslnda yazlanlar deil sadece yaayan kelimeler bu varoluu bildirebilir. Dzenli konumalar varoluun gerek varln ortaya karr. Yaayan szckler insanla nesne veya anlam ve dnlmeyen dnceler ve insan arasndaki fark, mesafeyi gstererek varoluu belirtir. Sadece dzenli konumalar deil edebi yaratc konumalar da ya da psikoanalizler, orijinal, radikal, dzenli, gizli ve abartl dnceleri ortaya karabilir [3]. Bu grbile, bu konuyu anlatmak zere yazmann gln aklamaktadr. 
Derridaya gre; dekonstrktivizm dikkatli ve itinalbir ekilde metin analizine girmekle anlam kazanr. ekildiinde tm binay ykacak ta bulmaya alr. Daha ok, bilinli ya da bilinsiz olarak, metnin alana zarar verdiini gstererek, aslnda binann dikildii alana zarar verir. Dekonstrksiyon, metnin yapsnparalara ayrmak demek deil ama, metnin kendini paraladnn bir tr ispatdr [2]. Bu tr almalarda ncelikle anlam ve anlam dizileri sunulur. Sonra bu karmaklatrlp yapsal olarak ayrtrlr. Btn bu ilemler, aranan temel anlamn olaslklarnbelirlemek iin yaplr [4]. Bu paralama ilemleri mimari tasarmda formlarn fragmantizmi (temel formlar paralama anlamnda kullanlmaktadr) olarak yaygn uygulama biimi bulmutur. 
Yine Derridaya gre dncenin tek bana bir anlam yoktur. Anlam iin metinlerle iliki gereklidir. Dncenin evrimi de zaten metinlerin yer deitirmesi ile olur. Bu sre iinde, imleyenlerin yerini daima baka imleyenler, onlarn yerini de daha baka imleyenler alr ve sonuta bir imleyenler dizisi oluur. Bylece, metindeki ilk ierik yani ilk mesaj yok olur. Bu nedenle de, aslnda hibir zaman gerekle karlaamaz ve ona ulaamayz. Var olduu sanlan kkn aratrlmas ve kke inilmesi gerekir. 
Gazi niv. Mh. Mim. Fak. Der. Cilt 20, No 1, 2005 
Kke inmek iin kullanlacak tm aralar da sonuta imlem dizisinden olutuu iin evreyi saran bu imlem dizisinden kurtulmak imkanszdr. Fakat, mevcut anlamlar deitirilmese bile, anlamlarn yapsbozulmal, yarlmal, bastrm olduu dier gereklerin farkna varlmaldr. Grld gibi dekonstrktivizm, gerekle grnen arasndaki farkortadan kaldran, sadece grnlerin olduunu syleyen bir dncedir [5]. 
Her zaman da, nceden yaplann anlamna baldr. Bu, onu Post Modern mimarlk kategorisi iinde tanmlayanlarn dayanak noktas olmutur ancak kullanm dili ve biimi sadece tarihten formlarn dn alnmasndan ibaret olmayp sorgulamasna yneliktir. Yani, gerei bulmaya giden yolda sadece mant kullanmak mantk yoluyla yaplan yaklamlar geerli olmayabilir. Sakl gereklere byle ulalamayabilir [4]. Dekonstrktivist mimarln gerei, gl normlar tanmlama srecinde zenli bir almadr [6]. Yine de bu tutum nedeniyle baskn dnce sistemine basit bir bakaldr olduu sylenemez [7]. Dekonstrktivizmin tutulmayan, deimez olmayan mantklara izin veren durumunu Derrida yle aklar: Dekonstrksiyon.... gnmzde doal ve kendini kantlam olan kavram iftlerinin analizleri ve karlatrmalar ile baz zel zamanlarda, onlar kurumsallamam gibi almaktr. Sanki tarihi yokmu gibi.... 
Bu bilgiler nda, dekonstrksiyonun bir sonu deil sadece bir balang olduunu sylemek mmkndr. 

3. DEKONSTRKTVST PROJE 
Dekonstrktivizm daha balangta alldk btn haklar ve kesinlikleri reddederek ie balar. eitli sanatlar iin dekonstrktivizm nostaljiyi, yaratcyakalayp gszl, tek dzelii yenmek istedikleri iin tehlikeli bir rya haline gelmitir. Bu amala, illzyonu gerekletirmenin yollarn aram ve insanlarn yeni dzenler gelitirmesini istemilerdir [3]. Mimarlk alannda ise her mimar saf eklin deiik dilemlemesini yapar. Bylece hepsi yalancbir mimari kontrolszce aina olandan aina olmayana doru kayan ve kendini bozan bir mimari retir [6]. Kurallar dlayanlarn tm bu mimarlarn, nasl olup da bir izm etrafnda toplanabildiini, ancak bu ekilde aklayabiliriz. Bu dncelere benzer ekilde oluturulan dekonstrktivist projeler, armoni, birlik ve denge kavramn reddederler. Eilip burkulan hatlar, elikilerden meydana gelen gerilim, farklsistemlerin st ste oturtulmas, malzeme kullanmndaki farkllk, strktrde kurallara meydan okuma bu projelerin zelliklerindendir. Hemen hepsi yapmlar bazen olanaksz gibi grlen zor strktrel sistemler nermektedirler [8]. 
N. Krc
Aslnda dekonstrktivizm temel bir fragmantizm becerisi deildir. Dnme, yerletirme, kendini refere eden teklikte asla olmaz. Bu yzden toplama ve ayrlma, bu yzden sreklilik ve devam, bu yzden daima hazr, dikkat ekici dekonstrktivist estetik olumutur [7]. 
Yine Derrida, bir mimari metafor olmayan dekonstrksiyon grnmne kar direnmitir. Derrida, Paul De Man ve edebi eletiri tarz, onlarn felsefesi arasnda benzerlik ve ayrlk-ilikisini formle etmek iin bir almasnda dekonstrksiyonu yle tanmlar; bir araya getirmenin ve toplamann ne miktarda olduunun konstrktivist giriim sistemidir [2]. nsz iin 52 Aphorizm (Vecize) adl yazsnn 
10. vecizesi olarak mimaride kelime oyunlar vardr demektedir [9]. 
Dekonstrktivizmde sz edilen fikir dalmlarnn anlam, zt fikirleri, anlamn dilbilim etkilerini, saysz alternatifler arasnda dalan anlamlar ve zel anlamlar ierir. Byle bir dalm ve dilin deiken oyunlar 1920lerin deneylerinin kaleidoskopik (hzla deien) tuhaflklarnn hayal gcne dayanr. Derridann anlamlarn tahmin edilemez oyunu Tschuminin Villette Park dekonstrktivist projesine anlam kazandrr. Tschuminin proje iin temel prensibi l dzen sistemidir. Noktalar, izgiler ve yzeyler. Mimara gre her bir sistem ideal yapyla ve geleneksel etkiyle yaplr; ama ne zaman bozukluklar grlrse, ite o zaman sonu; sistemler arasndaki bir dizi belirsizliktir [2]. Tschumi projelerinde apraz programlama (crossprogramming-bir mekansal dzenlemeyi, onun iin amalanmam bir ilevle buluturma, tipolojik yer deitirme) geili programlama (transprogramming- iki birbirinden tamamen farkl programn biraraya getirilmesi) ve programszlatrma (deprogramming- iki ya da daha fazla program birletirme, kartrma) gibi kavramlarla bu konuyu ileyerek mimarln bu yndeki dnmne zemin hazrlar [10]. 
Peter Eisenman ve Bernard Tschumi Derridann yazdklarna en yakn, teorik yaps en iyi olan mimarlardr. Architectural Design dergisinin onlarn yaptlarna yer vermesiyle hreti yakalamalarnkolaylamtr. Eisenmann syledii dekonstrksiyon, gvenilmez, speklatif ve zordur. nsanolu 400 yl doaya kar savam ve imdi bilginin zerinde bir sembolizmi denemek zorundadr. Bu yzden dekonstrktivist projenin gerekten nemli olduu grlr. Edvard Munchn resimledii yolda yabanclam insanlar iin bir mimarlk yaratmzorunluluu gerekmektedir. Ancak, yine de btn bir mimarlk sistemine saldrmazlar [3]. 
Sinematik, psikolojik, felsefi metaforun tm eklenmi grnen Vilette Parkn da Tschumi tarafndan disiplinler aras temas srdrlmtr. Dekonstrksiyon ona gre ne bir hareket ne bir stildir 
N. Krc
fakat mimarln zlmemi snrlarnda bir aratrma blmdr. Mimarlk zaman ve mekann yeni kavramlarnda geili, Einstein vari grecelilik, mekan deiimi iletiimin yeni anlamlar binann sreklilii bilgimiz deimitir. Tschuminin hedefi kente eski mekanlarn krldn gsterme, kentin nosyonu ve uzun dnem kutsanm ikonlarna meydan okumaktr. Vilette Park dzen, fonksiyon, hiyerari kavramlarna bal olmakszn superimposition (farklkatmanlar st ste koyarak aktrma) ve medyatikleme araclyla halka ynelik kompleks bir mimari yaplabileceinin gstergesidir. 
Les Folies (lgnlk noktalar) olarak bilinen parkn yapm dzeninde Tschuminin almas, Derridann dncelerinin etkisi altndayd. Derrida, aslnda lgnca olmayan nemli noktalar yapmt. Duygusal ve nedensel olmayann allegorik (kinayeli) hipostasisi (kavramn ya da niteliin tzletirilip temel haline getirilmesi) ile lgnlk. 
Tschuminin ncelikli ilgisi artk, teknolojik, yararcnormlar, epiphanik (perspektif estetik), ekonomik ve fonksiyonel mekan organizasyonu olmayacaktr. Bu normlar dnlecek, son rnekte olduu gibi bir son rn olmayacaktr. 
Derrida Tschuminin almalarn paradoks ve sreklilik iine oturtmutur. rnein, projedeki krmz noktalar yani les folies toplama ve ayrmaysavunduu iin planlamadaki paralanmalarn mekansallamasyla sren bir mimarlk olmutur. Bu, gemi ve geleneksellik deildir yani bir sentez oluturmaz. Tpk metinlerde olduu gibi, yarda kesmeye devam eder. Kukusuz, kesintisiz devam etme dnemlerine, bu proje mimarln yeni cevabolmutur. Dahas, felsefe tarihindeki kavramsal iftler ve kesme de, ans ve lgnlkta burada yer alr. ans, risk olur. Ve lgnlk etimolojik kumar byleyicilii ile dierlerinin arasnda, bir lgnlktan uzak asemantik lgnlk olur. ansn nemi, kavramsal iftlerin kapall krmasnda yatar. Tekrar bir araya gelmenin yerini, birlemeyi bozma alr [7]. 
Bu binalar vurgu noktalarolarak kentlere yeni bir soluk getirse de her yer iin uygun olmad gr hakimdir. Gnmzde gelimi lkelerde yeni bina talebi hzla dmektedir. Bu lkelerde nfus artnn olmamasna bal olarak, fiziksel veya ilevsel olarak eskimi binalarn yklmayarak, adalk dorultusunda yeniden organize edilmeleri, programlanarak kullanlmalar yeni binaya olan ihtiyac minimuma indirmektedir.Dier yanda sanata, bilgiye, grgye, zgrle verilen nem, koullarn, deer yarglarnn hzl deiimi, toplumsal yapnn yeni biim ve dzenlemelere ynelmesi ve daha pek ok faktr, mimarlk ortamna yeni boyutlar getirebilmektedir. 
Bu toplumlarda, demokratik olmak, ounluun aznla hakimiyeti olmadndan herkes zgr bir 
 Dekonstrktivizm ve Ortaoyunu -Karagzde Ortak Kavramlar 
ortamda rn verebilmektedir. Her trl birikim bir tartmal olsa bile deerlendirilebilmektedir [11]. Bu projeler de hak ettikleri yeri, bu ortamda almaya devam etmektedir. 

4. ORTAOYUNU KARAGZ 
Bize ok yabanc grnen yap bozumcu Dekonstrktivizm ile balant kurabilmek iin Ortaoyunu -Karagzn olas temellerini ve zelliklerini incelemek gerekir. Btn bunlar gz nne alndnda ancak tiyatro gereini bozan geleneksel Trk tiyatrolar Ortaoyunu - Karagz ile kavramsal yaknlk kurulabilir. 
Ortaoyunu kelimesini anlam ve tarihesi zerine eitli grler vardr. Bunlara ksaca bir gz atacak olursak; en yaygn anlamyla Ortaoyunu orta yerde seyircinin ortasnda oynanan oyun anlamndadr. Ancak bu yalnz yer anlamnda deil sre bakmndan da olabilir. Arada -arasnda yani interlde -intromesso gibi baka gsteriler arasna konmu oyun anlamna gelebilir. Ortaoyununun commedia dellarteye benzediini ve ondan ortaya ktn ileri srenler de vardr. Trkler buna Arte oyunu demi ve sonra Arte, Ortaya dnm olabilir. ingene ve ingenece ile de oyunlarn ve oyunlara ilikin szcklerin balants vardr. Maskare szc ingenece de ortada, arasnda anlamndadr. Bu szck spanyolcada soytarlk gldrclk anlamna gelen Maskara Arapada Mashara, Trkistanda Maskaraba, randa Mekere szcklerine benzerlik yoluyla ingenecedeki ortada anlamyla evrilince Ortaoyunu haline gelmi olabilir. Yahudilerin de Ortaoyununa katks byktr ve birok seyirlik oyunu spanya ve Portekizden getirmilerdir. spanyada bir perdelik oyunlara Auto deniyordu Yahudiler de oyunlarna Auto oyunu diyorlard. Dolaysyla Auto, Ortaya dnmolabilir. Son olarak da Yenieri ortalarndan, esnaf loncalarnn, ordu ve donanmann elencelerinden ktn, yenieriliin kaldrlmas ile gezici oyuncu topluluklarnn Karagz oyunlarn ilemesi ile olutuu sylenebilir. Bu oyunda dekor ve giyim en aza indirilmitir. Sahne her ama iin kullanlabilir. Dekor yeni dnya ve dkkan ad verilen iki panodan ibarettir. Kostm ise eitli yrelerin, deiik inan ve rktaki kiilerin giyimine gre biraz da abartlarak hazrlanr [12]. 
Karagz ise Ortaoyunundan farkl olarak glge perdesinden izlenir. ki ubuk arasna gerilen bezin arkasndan yaplan aydnlatma ile karton ve deriden yaplan az hareketli figrler ubukla oynatlr. 
Glge oyununda Hacivat ve Karagz iin sylenecek olanlar Ortaoyunundaki Kavuklu ve Piekar iinde geerlidir. Karagz ve Piekar i tepkilerini hemen da vuran ahlak anlay ve saduyunun temsilcileridir. Hacivat ve Kavuklu ise herkesin 
Gazi niv. Mh. Mim. Fak. Der. Cilt 20, No 1, 2005 
huyuna gre konumasn bilen arabulucu ll, arbal, her kalba giren esnek kiilerdir. Sahneler kiilerin giyimlerine gre biraz abartlarak hazrlanmtr. 
Karagz ve Ortaoyununda kiiletirme balca kartlk ve yinelemelerle olur. Her kii belli davranlar srekli yeniledii gibi, birbiriyle de srekli kartlklar yaratrlar. Blgelemeler, din ve etnik ayrlklar alay yaratmnn etkin malzemesidir. Trkenin bozulmas sonucu kiiler birbirleri ile anlaamaz olurlar. Bylece iletiim arac olmasgereken dil, anlamalarna ayak ba olur. Bu hem dramatik bir gerilim yaratr hem de gldrcl salar. 
Karagzde durumlarn glnlnden ok ayrntlarn glnl ile karlalr. Kiiler, ortalama bir insana gre glnletirilip aalatrlr. Seyircilerin glmesi ite bu alaltlm kiiler karsnda duyduu stnlk duygusundan onlarla alay etmekten onlar kk grmekten gelir. Seyircinin sahnede olanlara kar stnlk duyduu ikinci alan ise, sahnedekilerin kimi olay ve kiiler karsnda ball, yanlmalardr. Saklanmalar ve gizlenmeler buna girer [13]. 
Ortaoyununda dekor ve kostmn en aza indirildiini grrz. Sahne her vesile iin kullanlr. Oyundaki karakterlerin giyimi de zelliklerine ve etnik kkenine gre biraz abartlarak hazrlanr. Aslnda giysiler ok deimese de ayrnt da ve renkte deiiklik gstermektedir. Oyuncularn balca becerilerinin akllarna gelen szckleri laf kalabal iinde sralamak yky en gldrc biimde anlatmak olduu sylenebilir. 
Bu iki oyunda ak eserdir. Blmlerin yeri deiebilir. Tiyatro gereini bozan gstermeci tiyatro trndendir. Konularnda olaanst olay ve kiiler vardr. Talamalar, kartlk, tersine evirmeler, taklit, stnlk duygusu oluturma, beklenmezlik, artmaca, uydurmaca ve kurgu balca zellikleridir [12]. 

5. KAVRAMLAR 
Dekonstrktivizm ile Ortaoyunu-Karagzdeki benzerlikler Alayclk, Toplayclk, Detayclk, Fragmanlar, Kartlk, Uydurma, Kurgu, Simgesellik, Yanlsamaclk, Bozgunculuk, Belirsizlik, Beklenmezlik kavramlar olarak tespit edilip Tablo 1de sunulmutur. 


6. SONU 
Dekonstrksiyon sanld gibi ykm ve erime demek deildir. Gzle grlen dengeli ekiller ierisinde, yapsal problemleri ortaya kartarak, yapsal kntye de neden olmamaktadr. Tam tersine dekonstrksiyon bu yaplara ok uyumlu niter, 
N. Krc
dengeli ve duraan deerler kazandrmaktadr. Bu da, yaplarda meydana gelen hatalar bulmaya alan esas grtr. 
Geleneksel tiyatrolarmzdan Karagz oyununda ise HacivatKaragz ve Ortaoyunundaki Kavuklu-Piekar ikilerinin karakterleri birbirine zt olmasilikilerinde srekli sorun karr. Seyircinin bekledii ile bulduu arasndaki kartlklarla gldr salanr. Karagzn hata ve sorun karmaya ynelik yaps ile benzerlikler grlmektedir. 
Dekonstrktivist mimar, binalarn ykm ile ilgilenen kii deil, tersine yaplarda meydana kan uygunsuz durumlar belirleyen kiidir. Dekonstrktivist mimar geleneksel mimarinin zemin zerindeki ekillerini ortaya koyup bunlar tanmlar. 
Gstermeci tiyatrolarda gerein yanlsamasnyapmak, oyun aksn kesmek anlamndadr. Sahneden sahneye atlaylar vardr. Dekonstrktivizmin geleneksel mimariyi orjinalinden farkl olarak kullanmas buna rnek tekil edebilir. 
Dekonstrktivist projede form kendi kendini alt st etmektedir. Bu i alt-st olu fonksiyonu ykmamaktadr. Ksacas fonksiyon etkilenmez. Bu bir mimari sapma, eilme ve bklmeden ok, kompozisyonu bozma, ykma eriyip kaybolma veya entegre olmamak olarak deerlendirilmelidir. 
Tiyatrolarda ise cmle yapsn bozmak, benzer sesteki kelimelerin anlama bal olmakszn ard arda getirilip kullanlmaseklinde grlmektedir. Aynekilde benzer sesteki kelimeler yanl yerlerde kullanlr. Bylece gldr amalanr. 
Dekonstrktivizm ykmak demek deil ancak yapda yer deitirmektir. Sonuta almalarda, kendi i iddetine ramen, formun ayakta kalabildiini ve daha gl olarak ortaya ktn grrz. 
Ortaoyunu-Karagz ise ak eser rnekleridir. Dolaysyla esnek ve deikendir. Paralar ve eler yer deitirebilir. Sonsuz olanak tar. Oyunun paralar birbirinden bamszdr. 
Dekonstrktivizmde mkemmel form, mkemmel olmayan bir sonuca gitmektedir. Bu ikili birbirinden ayrlmaz paralar gibi grlr. Bu elikiden kaynaklanan rahatszlk duygusu aslnda forma denge ve kimlik kazandrmak amacndadr. Mkemmeliyet, her zaman mkemmel olmamay dourur. Yani kusursuzluk da bir kusur olarak deerlendirilmektedir. Bu gr projelerin formlar iersinde kendini gstermektir. 
Tiyatrolarmzda kartlklar, elikiler, aykrlk ve samalklarla elde edilen beklenmezlik tiyatrolarmzda gldrclk yaratr. 

N. Krc Dekonstrktivizm ve Ortaoyunu -Karagzde Ortak KavramlarTablo 1. Dekonstrktivizm ile Ortaoyunu-Karagzde Ortak Olarak Grlen Kavramlar [14]
KAVRAMLAR  DEKONSTRKTVZM  ORTAOYUNU-KARAGZ  
ALAYCILIK  Doaya hakim olmak, ina edilemez gibi grnen binalar yapmak, teknolojinin stnln vurgulamak, soruna allmadk zmler getirmek.  Konularndaki siyasal talamalar, blgelemeler, dinsel ayrlklar alaya neden olur. Seyircide stnlk duygusu yaratlmas ve gldr salanmas da bir eit ayrcalktr.  
TOPLAYICILIK  eitli kltrlere ait, farkl karakterdeki formlarn kullanlmasdr.  Osmanlmparatorluu iindeki etnik gruplarn aralarndaki anlama gl ve bunun yaratt gerilim ve gldrcldr.  
DETAYCILIK  Gzelin iinde irkin, rasyonelin iinde irrasyonelin aranmas ve strktrn gizem dolu kullanlmasdr.  Bu oyunlarda durumlarn glnlnden ok detaylarn glnl vardr. Detay iinde detay oyun iinde oyun rneklenir.  
FRAGMANLAR  Kullanlan biimler arasnda benzersizlik, formu paralama, asl biimleri yitirmedir.  Ak eser olarak,esnek ve deikendir. Paralar ve eler yer deitirebilir. Sonsuz olanak tar. Birbirinden bamszdr.  
KARITLIK  Gemie ait gelecei artran biimlerin bir arada kullanlmas,renk ve biimlerin farklldr.  Karagz oyunundaki Hacivat Karagz ve Ortaoyunundaki Kavuklu-Piekar ikilerinin karakterleri birbirine zttr. Ortaklklarnda srekli sorun kar. Seyircinin bekledii ile bulduu arasndaki kartlkla da gldr salanr.  
UYDURMA  Dsel biimler ve metafora uramformlarn yaratlmasdr.  Kadn klndaki erkek oyuncular, dev boyutta biimler ve masal eleri kullanlr. Szck ve sz dizilerine sesler eklenir ve karlr.  
KURGU  Uydurma biimleri bir araya getirmekteki pervaszlktr.  Ortaoyununda yeni dnya isimli yerin her ey iin kullanlmasdr. Az malzeme ile ok anlama ulalr.  
SMGESELLK  Malzeme ve detaylar deitirilse dahi gemie ait elerin tekrar ya da sadeleme yoluyla kullanlmasdr.  aretlerle konuma,para verme, kap alma, yolculuk iin sahnede tur atmak, yemek yeme simgesi kullanmaktr.  
YANILSAMACILIK  Bina strktrnn darya yanlyanstlmas optik illzyona bavurulmasdr.  Gstermeci tiyatrolarda gerein yanlsamasnyapmak, oyun aksn kesmek anlamndadr. Sahneden sahneye atlay yanlsatcdr.  
BOZGUNCULUK  Biimleri metafora uratmak, klasik elerin yapsn bozarak birletirmektir. Ayrca zaman ve mekana hakim olmak yerekimine meydan okumaktr.  Cmle yapsn bozmak, benzer sesteki kelimelerin anlama bal olmakszn ard arda getirilip kullanlmasdr. Aynekilde benzer sesteki kelimeler yanl yerde kullanlr.  
BELRSZLK  Snr oyunu ilkesidir.-d, dolu-bosnrlarnn belli olmamask glge oyunlar kullanlmasdr.  Bu oyunda kiilikler silinmitir. Zaman yoktur. Kiilerin belirli bir gemileri ve gelecekleri yoktur.  
BEKLENMEZLK  Olmadk yerde olmadk biimler kullanmak bir kapy gizlemek ya da fazlaca vurgulamak yarm kalm bir yapy ar farkllkla tamamlamaktr.  Kartlklar, aykrlk ve samalklarla elde edilen beklenmezlik gldrclk yaratr.  

Dekonstrktivist mimarlar aslnda gelenekseli terk etmemitir. Aksine, gelenekselin ortasnda yerleerek mimarinin her zaman etkilendiini gstermitir bu mimarlar gelenekselin iine iyice yerleip ve i mantna sadk kalarak, zamanla daha gl bir ekilde gelenekselin iindeki baz sorunlarkefetmilerdir. 
Ortaoyunu ve Karagzn yapsnda durumlarn glnlnden ok detaylarn glnl vardr. Detay iinde detay oyun iinde oyun rneklenir. 
Yine de eer, bu yaplar malzemeleri ve formalarndan dolay izleyici ve kullancsnda gvensizlik uyandryorsa, bu dayanksz olduklarndan deildir. nk yaplar son derece salamdr. Fakat allmn dnda bir ekilde dzenlenmi bizim geleneksel anlaymzdeitirmitir. Tpk Ortaoyunu-Karagzn geleneksel tiyatro gereini bozmalar gibi. 


